Boelwerf leeft voort in Temse 

Op Stoapel tijdens Erfgoeddag

Boelwerf leeft voort in Temse 

In de regio Waasland, grenzend aan het Scheldeland, ligt Temse, een bloeiende gemeente met een rijke geschiedenis. In de 19e eeuw kende de gemeente een sterke industrialisering en ontstond naast de textielindustrie ook de scheepsbouw. Een bekend voorbeeld daarvan was scheepswerf Boel, opgericht in 1829 en tussen de twee wereldoorlogen actief op internationaal vlak. Op het hoogtepunt (1982-1985) werkten er zo’n 3.500 mensen en bedroeg de oppervlakte zo’n 87 hectare. In 1994 moest het bedrijf noodgedwongen sluiten. Gelukkig kreeg de industriële zone een nieuwe bestemming, met diverse bedrijven en woningen.  

Het bedrijf mag dan niet meer bestaan, scheepsbouw Boelwerf leeft voort in de namen van diverse residenties, vernoemd naar bekende Boelschepen. Het administratief centrum van Temse kreeg de naam ‘De Zaat’: dialect voor scheepswerf. Eddy van Grevelinge en Paul Bertolo, respectievelijk voorzitter en secretaris van Op Stoapel vzw: “De organisatie bestaat uit een aantal erfgoedenthousiastelingen en voormalige Boelwerfmedewerkers die de geschiedenis van de scheepsbouw in Temse in leven willen houden. Ze dragen bij aan het onderzoek, het bewaren en creatief ontsluiten van scheepsbouwerfgoed langs de Scheldeboorden.” 

Weinig mensen hebben kennis over de werkomstandigheden in de scheepsbouw. Daarom neemt Op Stoapel vzw als verschillende jaren deel aan Erfgoeddag. Naargelang het thema exposeren ze bewaard gebleven cultureel erfgoed of maken ze replica’s en modellen die de bezoeker tonen hoe het er vroeger aan toe ging. Voormalig zeeman Paul vertelt: “De deelname aan Erfgoeddag 2014 was voor ons het meest succesvol. Dat jaar organiseerden we de expo ‘Boelschepen op wereldzeeën’, waarin we het verhaal vertelden van de Boelwerf-schepen die vandaag nog steeds in de vaart zijn. We toonden onder meer een kaart waarop bezoekers de schepen en hun exacte locaties konden raadplegen.”  

Voor Eddy was de editie van het jaar erna, met als thema ‘ERF!’ minstens even geslaagd: “Toen toonden we aan de hand van de tentoonstelling ‘Van plaat tot schip’ hoe een schip tot stand komt. We hadden foto’s, video’s, bouwplannen en getuigenissen verzameld die het hoogtepunt vormden in de tentoonstelling: de maquette van de Boelwerf. Hiermee toonden we aan op welke plaatsen de verschillende fasen van het bouwen plaatsvonden.” 
 
Op Stoapel vzw kijkt uit naar het thema ‘De Nacht’. Bedoeling is om te focussen op de mensen die ’s nachts werken. Bovendien is het een kans om mensen te tonen wat het betekent om te werken op een schip. Eddy: “In een schip zijn er veel afgesloten compartimenten waar nooit daglicht zal schijnen en waar het dus continu nacht lijkt te zijn. We willen tonen wat er binnenin het schip zit, want de meeste mensen hebben geen idee wat het inhoudt om in een schip te werken. Je moet al een zeeman, oud-zeeman of scheepswerfman zijn om te begrijpen hoe het was.”  
 
Voor deze editie van Erfgoeddag wil Op Stoapel vzw een replica bouwen van de dubbele bodem van een schip waartussen de watertanks voor ballast te vinden zijn. Tijdens Erfgoeddag zullen bezoekers letterlijk door de replica kunnen wandelen en zo zelf beleven hoe het was om effectief te werken in die omgeving.  

----- 

Tekst: Mahroo Mehdipour en Sophie Poblome  
Foto: Op Stoapel vzw door Mahroo Mehdipour voor FARO