Leon Smets

Portret Leon Smets

Leon Smets

In deze portrettenreeks vertellen medestanders van het eerste uur over hun ervaringen met het evenement. 

Wie bent u?

“Ik ben Leon Smets, oud-erfgoedconsulent bij FARO.” 

Hoe was u betrokken bij de start van Erfgoeddag in 2001? 

“Letterlijk van zeer nabij, mag ik wel zeggen. Ik behoorde tot de eerste drie Vlaamse museumconsulenten, die in 1997 in dienst waren genomen in het kader van het kersverse Vlaamse Museumdecreet. Mijn gewaardeerde collega Geertrui Pas, consulent publiekswerking, kreeg de opdracht om in 2001 het eerste Erfgoedweekend te organiseren. Binnen het nieuwe erfgoedbeleid van cultuurminister Bert Anciaux werd dat het jaarlijks terugkerend publieksmoment rond cultureel erfgoed. Erfgoeddag heette de eerste drie jaren nog ‘Erfgoedweekend’ en was opgedeeld in een Museumdag en een Archievendag. Tot groot ongenoegen van de Vlaamse museumsector: het Erfgoedweekend viel samen met de jaarlijkse internationale Museumdag, waarop deze instellingen zich gewoontegetrouw met wat bijzonders in de kijker trachtten te werken. Er werd gemord dat het om een depreciatie ging van een sector. Musea vreesden hun onderscheidende feature te verliezen, ondergedompeld in het als troebel ervaren brouwsel dat men voorschotelde onder de noemer ‘erfgoed’. Maar Geertrui zette onverschrokken door, en het was onze uitdaging om de musea te overtuigen van de kansen die het ‘nieuwe erfgoeddenken’ de museumsector bood. Toen het ontwerp van de eerste affiche – de boreling die u recht in de ogen kijkt, met de opdracht Ontdek mijn verleden -  ons kantoortje binnen dwarrelde, wisten we het: dit is de toekomst.”  

Hoe zag u het initiatief evolueren?   

“Vanuit de organisatie – van Vlaams museumconsulent over Culturele Biografie Vlaanderen tot het huidige FARO – is Erfgoeddag een van de kerntaken geworden en gebleven. De opdracht ‘inspireer en motiveer de basis’ houdt stand. Met de jaren omarmde de erfgoedsector en het publiek het evenement alsmaar breder. Lokale erfgoedspelers, groot en klein, vulden het thema creatiever, vindingrijker en speelser in.”  

Wat is uw favoriete herinnering aan  Erfgoeddag? 

“Vanuit het perspectief van de organisator: het jaarlijks terugkerende moment waarop de affiche met het themabeeld werd voorgesteld, ‘steeds verrassend, altijd voorbeeldig’. Stilistisch en naar inhoud altijd origineel, prikkelend en uitnodigend. Dat waw-gevoel, steeds opnieuw. Maar ook aan de nijvere inzet van de Erfgoeddag-ploeg, zowel achter de schermen als te velde op de inspiratiedagen, koester ik warme herinneringen. Als bezoeker aan Erfgoeddag denk ik aan het verrassend speelse en creatieve aanbod van het buurtwerk ‘t Lampeke in Leuven, het intieme polyfone concert tijdens het bezoek aan de Alamire Foundation in de Parkabdij te Heverlee, de tentoonstelling over het bewaren en conserveren van handschriften in de Brugse erfgoedbibliotheek Biekorf. En natuurlijk ook aan het enthousiasme van lokale heemkundigen die hun verhaal doen.” 

Erfgoeddag bestaat 20 jaar.  Wat is volgens u de impact van het initiatief op het cultureel-erfgoedveld? 

“Erfgoeddag heeft bewerkstelligd dat men het begrip erfgoed breder is gaan zien dan enkel monumenten en museale collecties. Dankzij Erfgoeddag kwam men tot het inzicht dat erfgoed herkenbaar en waardenbepalend is voor ons thuis- en welgevoelen, dat het evenzeer tot de dagelijkse levenssfeer kan behoren en dat het daarom verdient te worden gekoesterd. Erfgoeddag heeft de stille amateur-veldwerker, volks- en heemkundige, verhalenverteller enz. uit de schaduw doen treden en hem/haar terecht het gevoel gegeven dat hij/zij eveneens een rol te spelen heeft. Het heeft Jan Modaal ervan overtuigd dat erfgoed voor hem belangrijk is.”