Sterrenkijken tijdens Erfgoednacht 

Sterrenkijken tijdens Erfgoednacht 

Sterrenkijken tijdens Erfgoednacht 

Een sterrenwacht en cultureel erfgoed? De combinatie ligt niet voor de hand. Toch brengen de medewerkers van AstroLab IRIS elk jaar op Erfgoeddag de link tussen astronomie en erfgoed onder de publieke aandacht. Een groep jonge enthousiaste astronomen richtte in 1980 de sterrenwacht op in het Provinciaal Domein De Palingbeek in Zillebeke. Sinds 2005 is de sterrenwacht erkend als zesde Vlaamse Volkssterrenwacht. 

Tijdens ons bezoek vertelt medestichter en educatief medewerker Johan Vanbeselaere ons over die eerste dagen van de sterrenwacht. Samen met enkele vrienden, tieners nog, ontdekte hij jaren geleden dat iemand uit de buurt eigenhandig een grote telescoop had gemaakt. Hierdoor geïnspireerd begon de groep vrienden aan wat uiteindelijk de grootste amateurtelescoop in de Benelux werd. Wat ooit begon in enkele Ieperse stallen is vandaag uitgegroeid tot maar liefst twee sterrenwachten. 

In AstroLab IRIS I en AstroLab IRIS II, de twee gebouwen van de sterrenwacht, verrichten astronomen wetenschappelijk onderzoek. Onderzoekers meten er de helderheid van sterren om zo planeten die rond de sterren draaien te detecteren. Een andere groep werkt dan weer aan spectografen, toestellen die het licht in verschillende kleuren opsplitsen. Via bepaalde spectra van sterren kunnen we meer over die sterren leren. Johan: “Toen ik jong was, hadden de meeste mensen een telescoop om mooie foto’s te nemen en die aan anderen te tonen. Maar wij wilden een stap verder gaan, en wetenschappelijk werk verrichten. Het is fantastisch dat we erin geslaagd zijn om onze jongensdroom te realiseren!” 

Een van de belangrijkste doelen van de sterrenwacht is om jongeren enthousiast te maken voor astronomie en al haar technische aspecten. Daarom organiseert de sterrenwacht verschillende initiatieven om jongeren en volwassenen te betrekken bij haar werking. Een daarvan is MakerSpace, een lab dat over verschillende disciplines heen samenwerkingen opzet en workshops organiseert. 

Dankzij Erfgoeddag slaagt de sterrenwacht erin om nieuwe belangstellenden aan te trekken. Volgens Johan kan de kloof tussen erfgoed en wetenschap overbrugd worden door de geschiedenis van de wetenschap als immaterieel erfgoed te beschouwen. “Hoewel kinderen tegenwoordig op school leren hoe de wetenschap in de loop van de tijd is geëvolueerd, wordt snel vergeten hoe hobbelig die weg is geweest.” Met de focus op het belang van wetenschappelijke vooruitgang brengt AstroLab IRIS tijdens deze editie van Erfgoeddag de populaire astronomietijdschriften uit de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw op de voorgrond. Door terug te keren in de tijd kunnen bezoekers met eigen ogen zien hoe verschillend de werking van een hedendaagse sterrenwacht is ten opzichte van haar voorloper uit het midden van de vorige eeuw. Bezoekers krijgen bovendien ook de kans om de wetenschappelijke informatie uit de magazines te vergelijken met de wetenschappelijke kennis die we vandaag hebben.  

De sterrenwacht grijpt het thema van ‘De Nacht’ ook aan om een DIY-activiteit voor kinderen te organiseren. Door sterrenbeelden en hun diverse vormen uit te snijden met een lasersnijder of ze te traceren in de nachtelijke hemel met behulp van Stellarium, een online planetarium, raken ze vertrouwd met het nachtelijke universum.  

-----

Deze blog maakt deel uit van een reeks gesprekken die Mahroo Mehdipour en Sophie Poblome voerden met enthousiaste Erfgoeddagdeelnemers. Andere verhalen in de reeks ontdek je elders op de Erfgoeddagblog.

Tekst: Mahroo Mehdipour en Sophie Poblome 
Foto: Astrolab Iris door Mahroo Mehdipour voor FARO