Verhalen tot leven brengen 

Cultuurantenne Hoboken

Verhalen tot leven brengen 

Twintig jaar geleden startte Dirk Wyns als erfgoedwerker bij Cultuurantenne Hoboken. In die functie speelde hij ook al die tijd een sleutelrol in het realiseren van Erfgoeddag-activiteiten voor Cultuurantenne Antwerpen. Een trouwe deelnemer aan Erfgoeddag dus, die in dit artikel samen met ons terugkijkt op een resem succesvolle edities en verhalen.  

Zo bood de editie ‘Fake?’ uit 2010 Dirk en zijn collega’s de kans om een oud verhaal terug tot leven te brengen: Een hond van Vlaanderen. Het verhaal speelt zich af in Hoboken en gaat over de weesjongen Nello en zijn hond Patrasche. Na allerlei beproevingen en tegenslagen eindigt het droeve verhaal met de dood van het onafscheidelijke duo, in de Antwerpse kathedraal, op een koude kerstavond. Interessant is dat het verhaal goed onthaald werd in verre landen zoals Japan, Korea en de Filipijnen terwijl het in Vlaanderen lange tijd relatief onbekend bleef. Nochtans zijn er veel elementen die het verhaal linken aan specifiek Antwerps erfgoed, zoals Rubens’ Kruisoprichting en Kruisafneming in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. In de loop der jaren hebben onderzoekers het verhaal getraceerd tot in Hoboken, waar het duo ooit geleefd zou hebben. Nello en Patrasche liggen er vermoedelijk begraven op het voormalige kerkhof aan de Kioskplaats. Met dit perspectief in het achterhoofd, realiseerden Dirk en zijn collega’s in samenwerking met de Academie Hoboken Beeldende Kunsten een satirische vertelling. Die werd op Erfgoeddag 2010 opgevoerd door Vitalski en companen, bovenop de vermeende opgegraven beenderen van Nello en Patrasche. 

Tijdens Erfgoeddag 2013, ‘Stop de Tijd!’ besloot de Cultuurantenne om de tijd stil te zetten in, jawel, het jaar 1862. 

Een opgraving leidde toen tot de interessante ontdekking van overblijfselen van wat leek op een mammoet. Soldaten, aanwezig in de vesting Antwerpen, en burgers bleven verbluft achter. Later onderzoek wees echter uit dat het niet om een mammoet ging. Welk dier dan wel opgegraven werd, blijft tot op heden een mysterie. Het belangrijkste was dat de lokale bevolking tijdens Erfgoeddag meer bekend raakte met dit eeuwenoude overblijfsel uit Hoboken. De samenwerking met het Gallo-Romeins Museum in Tongeren maakte de inspanningen tastbaarder voor het publiek. 

Wat is voor Dirk de belangrijkste motivatie om deel te nemen aan Erfgoeddag? 

“Geschiedenis en erfgoed zijn onafscheidelijk. Erfgoed, en dan vooral immaterieel erfgoed, is cruciaal om mensen aansluiting te doen vinden bij hun verleden.” Dirk gelooft dat dit enkel bereikt kan worden wanneer mensen direct in contact komen met erfgoed: “Objecten waarvan je het verhaal niet activeert, worden dood materiaal. Hier proberen we die verhalen tot leven te brengen.” Daarom is hij ervan overtuigd dat een erfgoedactiviteit pas geslaagd is als er verbindingen worden gelegd die het erfgoed dichter bij het publiek brengen: “Je kan geen voldoening vinden als je je beperkt tot wat je ter beschikking hebt in je veld of dorp. Maar wanneer je andere personen en organisaties betrekt bij je werk, zal je betere resultaten bekomen omdat hun perspectief de kwaliteit van jouw activiteit kan verbeteren.” 

-----  

Deze blog maakt deel uit van een reeks gesprekken die Mahroo Mehdipour en Sophie Poblome voerden met enthousiaste Erfgoeddagdeelnemers. Andere verhalen in de reeks ontdek je elders op de Erfgoeddagblog.

Tekst: Mahroo Mehdipour en Sophie Poblome   
Foto: Cultuurantenne door Mahroo Mehdipour voor FARO